Flestir sem keyra um höfuðborgarsvæðið á háannatíma kannast við tilfinninguna. Biðraðirnar á Miklubrautinni, þung umferðin á Bústaðavegi og tíminn sem fer í að sitja fastur í bíl á leið í eða úr vinnu. Við tölum mikið um lausnirnar, bíðum eftir betri innviðum og horfum til framtíðar með Borgarlínu.
En í nýlegri lokaskýrslu Reykjavíkurborgar og Háskóla Íslands (Tilraunaborgir: Þrætt í gegnum þrengslin) kemur fram athyglisverð staðreynd: Rúmlega þriðjungur íbúa á höfuðborgarsvæðinu sem keyrir til vinnu á hverjum degi segist vilja nota aðra samgöngumáta.
Þetta er stór hópur fólks. Þetta er fólk sem er tilbúið í breytingar. Samt sitjum við flest enn við stýrið. Af hverju?
Oft er auðveldast að vísa ábyrgðinni út á við. Við segjum að strætókerfið sé ekki nógu gott, að stíganetið þurfi að vera betra eða að við ætlum að breyta venjum okkar þegar Borgarlínan kemur. Það er vissulega margt sem má bæta í samgöngukerfinu okkar og innviðauppbygging skiptir gríðarlegu máli. En ef við bíðum öll eftir að kerfið verði fullkomið áður en við stígum fyrsta skrefið, þá munum við bíða lengi.
Stærsta hindrunin er nefnilega ekki alltaf úti á götu – hún er oft í okkar eigin huga og vana.
Að skipta úr einkabíl yfir í strætó, hjól eða göngu snýst fyrst og fremst um hugarfarsbreytingu. Það krefst þess að við skoðum okkar eigið daglega líf með opnum huga og spyrjum okkur: Þarf ég virkilega að taka bílinn í dag?
Breytingin þarf ekki að vera „allt eða ekkert“. Það þarf enginn að selja bílinn á morgun til að teljast með. Hvað ef þessi þriðjungur okkar sem langar að breyta til myndi byrja á því að skilja bílinn eftir heima bara einn eða tvo daga í viku?
- Prófaðu strætó á dögum þar sem þú ert ekki í tímaþröng. Notaðu ferðatímann til að hlusta á hlaðvarp, lesa eða einfaldlega slaka á í stað þess að pirra þig á umferðinni.
- Taktu hjólið þegar veðrið er gott – og uppgötvaðu hversu fljótlegt það getur verið að komast á milli hverfa á stígunum.
- Gakktu ef vegalengdin leyfir, og fáðu hreyfingu og ferskt loft inn í daginn án þess að þurfa að fara í ræktina.
Ef bara brot af þeim sem vilja breyta til myndi gera þetta einu sinni í viku, myndum við strax finna mun á umferðinni. Loftgæðin myndu batna, stressið myndi minnka og við myndum skapa meira rými fyrir þá sem raunverulega þurfa að nota bílinn.
Framtíðarsýn um betri almenningssamgöngur er mikilvæg, en hún á ekki að vera afsökun fyrir aðgerðaleysi í nútíðinni. Kerfið batnar nefnilega hraðar eftir því sem fleiri nota það og kalla eftir betri þjónustu.
Við þurfum ekki að bíða eftir Borgarlínunni til að breyta því hvernig við komumst á milli staða. Við getum byrjað á morgun. Tökum ákvörðunina sjálf, brjótum upp vanann og prófum eitthvað nýtt.
Hvað ætlar þú að gera á morgun?